filozof, ksiądz, kapelan Solidarności
Józef Tischner
1931–2000 · Stary Sącz
„Prawda nie jest własnością nikogo. Prawda jest tym, co dzieje się między nami."
Józef Tischner — góralski filozof dialogu, ksiądz, kapelan Solidarności, twórca "polskiej szkoły fenomenologii praktycznej". Pisał *Etykę solidarności* w czasach stanu wojennego, *Filozofię dramatu* jako kontynuację Lévinasa po polsku, *Historię filozofii po góralsku* jako uśmiech wobec ciężkiej akademii. Czytamy jego kartę nie po to, żeby "rozszyfrować Tischnera" — bo Tischner był nieprzejednanym wrogiem rozszyfrowywania ludzi. Patrzymy na strukturę, która tę odporność na pustosłowie utrzymywała przez całe życie. Manifesting Generator 4/6 Emotional, Ryby z Księżycem w Strzelcu, Droga Życia 11. Trzy systemy zgodne co do jednego: **człowiek, który był głównie spotkaniem, nie systemem**.
Human Design
Manifesting Generator
Autorytet: Emotional · Profil: 4/6
Kosmogram
Słońce w Ryby
Księżyc: Strzelec · ASC: Skorpion
Numerologia
Droga Życia 11
Wizjoner, Iluminator (mistrzowska 11)
✦ Human Design
Manifesting Generator 4/6 — co to znaczy
Manifesting Generator — hybryda. Sacral energy + Throat directness. MG jest typem najszybszym, najbardziej eksperymentującym, przechodzącym przez wiele projektów jednocześnie. Tischner dokładnie tym był: kapłan, filozof akademicki, publicysta, autor książek dla "zwykłych ludzi" (Słowa o etyce, Ksiądz na manowcach), kapelan podhalańskich górali, dyrektor instytutów, redaktor Znaku. Wszystko jednocześnie. Klasyczne MG: nie wybiera "albo-albo", wybiera "i-i".
Emotional Authority — przez falę emocji. Tischner słynął z tego, że potrafił "wybuchnąć" w wykładzie pasją, ale jego DECYZJE były wolne, dojrzewały tygodniami. Decyzja o publikacji Sporu o istnienie człowieka (1998), powrót do tematu Filozofia dramatu po dziesięciu latach — wszystko to były długie procesy emocjonalne, nie nagłe iluminacje. Klasyczne Emotional: pasja w wyrazie, spokój w decyzji.
Profile 4/6 — Oportunista-Wzór (Opportunist-Role Model). Czwórka działa przez sieć — Tischner miał ogromną sieć kontaktów (PAT, Tygodnik Powszechny, Znak, podhalańscy księża, Solidarność, Krzysztof Penderecki, Karol Wojtyła). Wszystko, co robił, opierało się na ludzkich znajomościach. Szóstka żyje w trzech fazach: do 30 — eksperymentowanie, 30-50 — obserwator z dachu, 50+ — Role Model. Tischner wszedł w fazę "Role Model" po pięćdziesiątce — wtedy zaczęły się jego najsłynniejsze książki i to, co dla pokoleń stało się "głosem polskiej filozofii".
✦ Kosmogram
Słońce, Księżyc, Ascendent — trzy warstwy
Słońce w Rybach (21°) — esencja współczucia, misternej intuicji, granicy mistycznej. Ryby nie znoszą sztywnych systemów. Tischner cały czas walczył z "filozofią szkolną" (jego termin), wolał "filozofię życia". Ryby to też zdolność wchodzenia w cudze stany — Tischner opisał to w Filozofii dramatu: filozofia jest dialogiem, w którym muszę się otworzyć na "twarz Drugiego" (Lévinas). Bez Ryb Tischner nie napisałby tej książki — Ryby dały mu zdolność "bycia w drugim".
Księżyc w Strzelcu — emocje filozoficzne, dążące do wielkich syntez, "wykładowe". Strzelec uwielbia mówić, opowiadać, uczyć. Stąd Tischner jako kaznodzieja — góralskie msze pod Tatrami, podczas których wokół niego zbierały się setki ludzi tylko po to, żeby usłyszeć jak Tischner opowiada Ewangelię góralszczyzną. Księżyc w Strzelcu uwielbia gawędę.
Ascendent w Skorpionie (jeśli 23:30 trafna) — twarz publiczna głęboka, niedostępna, przeszywająca. Mimo gawędziarstwa, Tischner w bezpośrednim spotkaniu był intensywny — świadkowie wspominają, że "patrzył jakby coś szukał, czego inni nie widzą". To Skorpion Ascendant: powierzchnia mówi "głęboko".
✦ Numerologia
Droga Życia 11 — Wizjoner, Iluminator (mistrzowska 11)
Droga Życia 11 — Wizjoner, Iluminator (mistrzowska 11). 1+9+3+1+3+1+2 = 20 → 2+0 = 2. Liczba 2 — "Dyplomata, Mediator". Dwójka jest archetypem mostu między biegunami, dialogu, łagodzenia konfliktów. Tischner CAŁE życie był mediatorem: między filozofią katolicką a fenomenologią francuską, między hierarchią kościelną a podziemnymi ruchami, między Solidarnością a teologią moralności, między akademią a góralami. "Dialog" jest w tytułach pięciu jego książek.
Cień Dwójki: nadwrażliwość, lęk przed konfrontacją, zmęczenie ciągłym mediowaniem. Tischner umarł na raka krtani — gardło, które przez 40 lat było narzędziem dialogu, zniszczyło się jako pierwsze. Wielu komentatorów (m.in. Władysław Stróżewski) wskazywało na symboliczne znaczenie tego: Dwójka jest człowiekiem słowa pojednawczego, a kiedy słowo się wyczerpuje, ciało też pęka.
✦ Synteza trzech systemów
Co się powtarza w trzech językach
MG Emotional + Ryby z Strzelcem + Droga 2: trzy systemy mówią jednym głosem — człowiek pojednujący, intuicyjnie wczuwający się w drugiego, działający przez wiele kanałów jednocześnie. To jest dosłownie filozofia, którą Tischner uprawiał. Filozofia dramatu (1990) jest traktatem o tym, że "ja" nie istnieje samo — istnieje TYLKO w spotkaniu z "ty". Bez "twarzy Drugiego" (Lévinas) nie ma podmiotu.
MG dodaje ważny kontekst: Tischner nie wybierał "albo wykład akademicki albo gawęda góralska albo kazanie". Wybierał "wszystko". To jest typowo MG: wielokanałowość bez utraty głębi. Większość filozofów akademickich się specjalizowała; Tischner robił wszystko, bo MG nie umie nie eksperymentować.
Emotional Authority wyjaśnia, dlaczego Tischner nie miał szybkich opinii w sprawach trudnych. W stanie wojennym pisał Etykę solidarności przez wiele miesięcy, gdy inni reagowali pamfletami. W sprawie Holocaustu wracał do tematu dziesięć lat, zanim wydał Spór o istnienie człowieka. To jest Emotional: czeka, nie ulega presji opinii publicznej, decyduje gdy fala emocji się uciszy.
Co Tischner sam pomyślałby o takim odczytaniu? Najpewniej powiedziałby (z uśmiechem): "To wszystko nie ma znaczenia, jeśli nie odpowiadasz mi w oczy, kim jesteś TY". Tischner zawsze cofał uwagę od siebie do drugiego. Karta natalna nie odpowiada na pytanie "kim jesteś", odpowiada co najwyżej "z jakim wyposażeniem przyszedłeś". Reszta to dialog — z innymi, z Bogiem, ze sobą.
Profile 4/6 jest tu wiarygodnie pokazany przez życie. Czwórka (sieć): bez krakowskiej sieci PAT, Znaku, Tygodnika Powszechnego nie byłoby "Tischnera-fenomenu". Szóstka (Role Model po 50): jego najbardziej znane książki — Historia filozofii po góralsku, Spór o istnienie człowieka, Jak żyć? — powstały po jego 55. urodzinach. Wcześniej był jeszcze "młodszym filozofem". Dopiero ostatnia dekada (1990-2000) była fazą "Role Model".
Smutna ironia: Tischner umarł w 2000, czyli dokładnie w momencie, w którym pełnia jego "szóstkowej" mądrości zaczynała promieniować. Co by jeszcze napisał, mając jeszcze 10-15 lat zdrowia? Tego nie powie żadna karta. Karta nie wie, kiedy ktoś umrze. Karta nie wie, ile czasu jest mu dane. Karta wie tylko: tak żyłeś, tak czytałeś świat. Reszta jest milczeniem.
Bibliografia
Co warto przeczytać samej/samego
Filozofia dramatu(1990)
fenomenologia "ja-ty" — fundamentalna
Etyka solidarności(1981)
pisane w stanie wojennym
Spór o istnienie człowieka(1998)
odpowiedź na XX wiek
Historia filozofii po góralsku(1997)
genialna popularna wersja
Świat ludzkiej nadziei(1975)
wczesne kontemplacje
Inne mapy z Inspiracji
A twoja mapa?
Przeczytałeś mapę Tischnera, Lema, Szymborskiej. Może czas na własną — w tych samych trzech językach, polskim głosem, bez ezo-bełkotu.